19. yüzyılın sonlarında kurulan, 1921’de kapatılan Anadolu’nun köklü eğitim kurumlarından Merzifon Anadolu Koleji’nin doğa bilimleri koleksiyonu konunun meraklılarıyla bir sergide buluşuyor.

Eğitime 1873’te başlayan, altı binalık asıl kampüsü ise 1886’da açılan Merzi­fon Anadolu Koleji, Amerikan misyonerlik faaliyetlerinin bir sonucu olarak kurulmuş, ancak kısa zamanda yüksek düzeyli ve çok yönlü bir eğitim kurumu haline gelmişti. Ermeni, Rum, Rus ve Türk kız-erkek öğren­ciler geometriden botaniğe, zoolojiden devletler hukukuna çeşitli derslere giriyor, 10 bin kitaplık kütüphane, tabiat mü­zesi, sinema, rasathane, maran­goz atölyesi, modern matbaa, modern fizik, kimya, biyoloji la­boratuvarlarından yararlanıyor, müzik, kültür ve futbol kulüple­rine katılabiliyorlardı.

Osmanlı İmparatorlu­ğu’nun iç bölgelerindeki en zengin müze olan Merzifon Anadolu Koleji Müzesi’nde 7000’den fazla bitki ve hayvan türü bulunuyordu. Bilim in­sanı, botanikçi ve bitki kolek­siyoncusu Profesör Johannes Manissadjian’ın tasnif çaba­larıyla ve uluslararası kurum­larla numune takası yoluyla oluşturduğu zengin koleksiyon, dönemin Anadolu coğrafyasın­daki yegâne örneğiydi. 1921’de okulun personelini ve öğrenci­lerini kaybetmesinden, okulun mal varlığına el konmasından bir süre sonra müze koleksiyo­nu da akibeti belirsiz bir şekil­de dağılmıştı. Profesör Manis­sadjian’ın el yazısıyla hazırla­dığı detaylı müze katoloğu ise, bu eşsiz koleksiyonunun günü­müze ulaşan en somut kanıtı.

İstanbul’da SALT Galata’da düzenlenen sergide, bu tarihi katalogla birlikte, fotoğraf, ha­rita, çeşitli yazışmalar ve video söyleşileri de yer alıyor. Sergi­nin küratörlüğünü, arşivin hi­mayesinden sorumlu Ameri­kan İlmî Araştırmalar Ensti­tüsü’yle (American Research Institute in Turkey) işbirliği içinde, araştır­macı Marianna Hovhannisyan yapıyor.

Prof. Manissadjian’ın Akdağ’da (Amasya) topladığı ve sonradan adının verildiği Silene Manissadjiana Freyn bitki numunesi, 10 Eylül 1892 (altta). Prof. Manissadjian öğrencileriyle, Merzifon’da. Tarihi bilinmiyor (üstte).