Çanakkale muharebelerinin ünlü 19. Tümen askerleri, yaklaşık bir sene sonra (1916) Ruslara karşı Galiçya cephesine gönderildi. Burada da 20. Tümen’le birlikte büyük fedakarlıklara imza attılar. Bugün Krakow’da yatan şehitlerimizin üzerinden bayrağı eksik etmeyelim.

Aralarında Çanakka­le’nin kahramanları vardı. 1915 Nisan’ında Albay Mustafa Kemal’in Geli­bolu’da komuta ettiği 19. Tü­men’in askerleri, ünlü 57. Alay ile birlikte şimdi trenle Avru­pa’nın ortasına doğru gidiyor­lardı. 19. ve 20. Tümen’den oluşan 15. Türk Kolordusu, Albay Yakup Şevki (Subaşı) Bey’in komutasındaki 33.000 asker ile birlikte, Büyük Sa­vaş’taki müttefikimiz Alman­ya ve Avusturya-Macaristan ordularının yanında Rusya’ya karşı savaşmaya gidiyordu. 1916 senesinin Temmuz ayıy­dı, gittikleri yere de Galiçya deniyordu…

15. Türk Kolordusu, bugün­kü Ukrayna’nın Lviv şehrinin 40-50 kilometre güneydoğu­sundaki Zlota Liba ve Zbruç nehirleri arasındaki bölgeye yerleştirildi ve hemen muha­rebelere girdi. Kendilerinden çok daha fazla insan ve ateş gücüne sahip Rus birlikleri karşısında cesur ve fedakarca savaştılar. Üzerlerine binler­ce top mermisi yağdı, zehir­li gaz kullanıldı. Herşeye rağ­men cephelerini korudular, görevlerini yaptılar. 1917 Ey­lül’ünde, Cevat (Çobanlı) Paşa komutasında Suriye ve Filis­tin cephelerine sevk edilmek üzere Avrupa’dan ayrılırlar­ken, arkalarında 12.000 şehit, 6.000 yaralı, esir ve kayıp bıra­kıyorlardı.

Krakow’un tarihî mezarlığı Mezarlıkta Avusturya- Macaristan askerlerinin yanında 1916-1917’de cephe gerisindeki hastanelerde ölen Türk askerleri de yatıyor.

1. Dünya Savaşı’nın Avru­pa Doğu Cephesi’nin güney bölümü olan Galiçya’da, Türk askerlerinin savaştığı bölge bugün Ukrayna sınırları içe­risinde bulunuyor. Burada 1. Dünya Savaşı’ndan bugüne kadar kalabilmiş pek çok harp anıtı bulunuyor. Harp sırasın­da binlerce yaralı askerimiz cephe gerisi şehirlerindeki hastanelere sevkedilmişti. Bu şehirlerden biri de o dönemde Avusturya-Macaristan İmpa­ratorluğu’na bağlı olan Kra­kow’du. Bugün Polonya’nın en güzel şehirlerinden birisi olan Krakow’da 1. Dünya Savaşı’nın hatırasını yaşatan bir Türk şe­hitliği bulunuyor.

Krakow’un büyük tarihî öneme sahip olan mezarlı­ğınınBatı köşesinde, savaşta ölen çoğu Polonya asıllı Avus­turya-Macaristan askerleri için büyük bir anıt ve mezarlar bulunuyor. Bu anıtın hemen yanında bulunan siyah bir me­zarın üzerinde ise Türk bayra­ğı dikkati çekiyor. Bu sembolik mezar, 1916 ve 1917 senelerin­de Krakow’daki hastanelerde ölen ve bu mezarlığa gömülen Türk askerleri anısına 1997’de yapılmış. Varşova’daki büyü­kelçiliğimiz tarafından zaman zaman burada tören düzenle­niyor. Bu mezarda yatan şehit­lerimize, özellikle üniversite değişim programlarıyla Kra­kow’a giden Türk öğrencilerin sahip çıkması, üzerinden bay­rak rengi çiçekleri eksik etme­mesi gerekiyor.

Türk askerlerine anıt mezar Galiçya’da şehit olan Türk askerleri anısına 1997 yılında yaptırılan mezarda Varşova büyükelçiliğimiz tarafından törenler düzenleniyor.