2. Abdülhamid döneminin spor ve vücut geliştirme hocası Rıza Bey, gerek olağanüstü başarıları gerekse hocalığı ve jimnastik kitabıyla Türkiye’de bir ilk. Dini bütün bir Osmanlı olduğu anlaşılan Rıza Bey, İslâm’daki namaz, abdest gibi ibadetlerin beden terbiyesi üzerindeki önemini vurguladığı gibi, modern tekniklerin kullanımını da yaygınlaştıran bir kahraman.

Cambazbaşı Çerkes Rıza Bey, Türk beden eğitimi tarihinin ismi unutul­muş kahramanlarından biridir. Doğum yeri ve tarihini tespit edemediğimiz Çerkes Rıza Bey, 2. Abdülhamid döneminde sa­rayda “cambazbaşı” unvanı ve en son kolağası (kıdemli yüzba­şı) rütbesiyle istihdam edilen bir askerdir.

Cambazlar uzun Osmanlı asırlarında padişahın yakının­dakilere verilen “hassa” sıfatı altında görevlendirilirlerdi. Dü­ğün-bayram gibi önemli günler­de sanatlarını icra eden bu sınıf, düzenli tayinatlara yirmi-otuz kişi arasında bir kadroya sahip­ti. Bugünkü jimnastik hareket­lerinden farklı olarak aletli veya aletsiz, güce dayalı çeşitli fi­gürlerle izleyicileri kendilerine hayran bırakırlardı. Çerkes Rıza Bey bu sınıfın son cambazbaşısı, Muzıka-i Hümayun yüzbaşısı, muallimi ve yaver olarak 2. Ab­dülhamid devrinin sonuna ka­dar görev yapmıştır.

Atıf Kahraman’ın Osmanlı
Devleti’nde Spor eserinden
Rıza Bey’in dönem
gazetelerinde çıkan bir
fotoğrafı.

#tarih’in Ağustos 2022 sayısı tüm Türkiye’de bayide…