Laurenziana Kütüphanesi: Michelangelo’nun
mimarlık şaheseri

Arşivi Medici ailesinin katkılarıyla oluşan ve binası 1523’te Michelangelo tarafından tasarlanan Laurenziana Kütüphanesi, maniyerizm akımını yansıtan mimari bir başyapıt.

Michelangelo’nun Floransa’dan ayrılmadan önce tamamladığı okuma salonu.

Dan Brown’ın Cehen­nem adlı kitabının 213. sayfasında şöyle yazar: “Eğer henüz oraya gitmediyse­niz, mutlaka gitmelisiniz. Mi­chelangelo tarafından tasar­lanmış dünyanın ilk halk kü­tüphanesine çıkan muhteşem bir merdiveni vardır. Oradaki kitaplar kimsenin alıp götürmemesi için koltuklara zincir­lenmiştir. Tabii oradaki kitap­ların birçoğu dünyadaki tek kopyalardır.” Bahsettiği yer İtalya’nın görkemli şehirle­rinden Floransa’daki Laurenziana Kütüphanesi.

Kütüphanenin açılışı 16. yüzyıla dayanıyor. Kitaplı­ğın oluşması ise daha önce. 15. yüzyılda Floransa şehri yöne­ticilerinden Cosimo de Medici ve Lorenzo de Medici (Muhte­şem Lorenzo) ülkenin dört bir yanından nadir el yazmalarını ve kitapları toplayarak sarayda eşsiz bir kütüphane oluşturma­ya giriştiler ve bir bölümünü de halka açtılar. Lorenzo’nun ölü­münden sonra, 1494’te Medici ailesinin yönetimden indirilmesi ve sarayın yağma­lanması üzerine, kütüphane­den kalanlar Roma’ya taşınarak Lorenzo’nun gayrimeşru oğlu ve 1513’te papa ilan edi­lecek olan Giovanni tarafından koruma al­tına alındı. 1523’te ise bu kez Lorenzo’nun yeğeni Giulio papalık mevkiindeydi ve Me­dici ailesi eski gücü­nü tekrar kazanma­ya başlamıştı. Böylece Giulio, yıllardır yuvaya dönmeyi bekleyen kitaplar için dönemin üstadı Michelangelo ile anlaştı.

Michelangelo’nun kütüphane için 1523-1525 arası yaptığı mimari çizim.

Michelangelo kütüphane için mu­azzam bir plan ha­zırladı. 1525’te baş­ladığı bina 1534’te üstad Flo­ransa’dan ayrıldığı için yarım kaldı. Fakat dönemin önemli mimarları Tribolo, Basari ve Amman­nati üstadın planlarına sadık kalarak kütüphaneyi 1571’de tamamladı. 11.000 el yazması ve 4.500 erken dönem kitap barındıran ve yapısıyla göz kamaştıran Laurenziana Kü­tüphanesi, günümüzde daha çok heykelleriyle tanınan Michelangelo’nun mimari us­talığının en önemli göstergele­rinden biri sayılıyor.

Meraklısına

Laurentian Kütüphanesi’ni ziyaret ettiğinizde, olağanüstü mimarisi dışında, görmeniz gereken önemli eserler var:

• İşgal-öncesi Aztek kültürünü anlatan en kapsamlı kaynak olan Codice fiorentino, 16. yüzyıl.

• Bizanslıların Asya’daki en güzel çalışmalarından sayılan Süryanice ilahi kitabı Rabbula İlahileri, 6. yüzyıl.

• İncil’in Latince el yazmasının günümüze ulaşan ilk tam hali olan Codice Amiatino, 8. yüzyıl.

• 14. yüzyıl İtalyan müziğine dair tek kaynak olan Codice Squarcialupi, 15. yüzyıl.

• Sappho’nun çağdaşı ve yakın dostu şair Erinna’nın kendi el yazısıyla yazılmış şiirlerinin olduğu papirüs, MÖ 600’ler.